Неге банк шот бойынша операциялар жөніндегі құжаттарды сұрайды?

Қадағалаушы органдардың күн тәртібінде – ақшаны заңдастыру және жылыстатумен күрес жүріп жатыр. Сондықтан да, заңнама шот ашу кезінде және клиенттерге қызмет көрсетуде банкпен клиенттің жұмыс істеу мақсаттары, оның бенефициарлы меншік иелері (бизнестің соңғы иелері), қаржылық-шаруашылық әрекеттері, қаржылық жағдайы және іскери беделі туралы, ақша түсу қорлары және басқа мүліктері туралы ақпараттарды алуға банктерді міндеттейді (ПОДиФТ туралы Заңның 5 б.).

Өз кезегінде, банктің клиенттері (оның өкілдері) сұралып жатқан, оның ішінде өзінің пайда табушысы (ақша алушы), операциялар және бенефициарлы меншік иелері туралы ақпаратты беруге міндетті (ПОДиФТ туралы Заңның 5 б.).

Банктің және қадағалаушы органдардың назарына қандай операциялар түсуі мүмкін?

Бірінші кезекте келесі негізгі белгілері бар, күмәнді операциялар бойынша сұрақтар пайда болуы мүмкін:

  1. клиенттің қиын, айрықша ірі не белгілі экономикалық маңызы жоқ немесе байқалатын заңды мақсаты бар операцияларды ақшамен және (немесе) басқа мүлікпен орындауы;
  2. клиенттің Заңда қарастырылған тексеруден және (немесе) қаржылық мониторингтен жалтаруына бағытталған әрекеттерді орындауы;
  3. клиенттің ақшамен және (немесе) басқа мүлікпен операцияларды орындауы, оның алаяқтық жолмен алынған ақшаны қолма-қол ақшаға айналдыруға бағытталғандығына негіз бар болса;
  4. ақшамен және (немесе) басқа мүлікпен операцияларды орындауы, оның қатысушы ретінде ақшаны жылыстатумен күресуде қаржылық шараларды өңдеу Тобының (ФАТФ) нұсқауларын орындамайтын және (немесе) жеткілікті түрде орындамайтын мемлекетте (территорияда) тіркелген (тұратын) тұлға болып табылады немесе осы мемлекетте тіркелген банктегі шотты пайдаланумен (ПОДиФТ туралы Заңның 5 б.).

Сондай-ақ, заң шығарушы өзгеше операциялар мен мәмілелердің 120 аса белгілерін жасады (ҚР Үкіметінің 23.11.2012ж. № 1484 қаулысымен бекітілген, күмәнді операцияларды анықтау белгілері).

Салдары қандай болуы мүмкін?

ПОДиФТ Заңын бұзғаны үшін әкімшілік, азаматтық және қылмыстық жауапкершілік қарастырылған.

Сондай-ақ, бизнесті жүргізуде қиыншылықтар туындауы мүмкін. Мысалы, банктің келесілерге құқы бар:

  • іскери қатынастарды бекітуден бас тарту;
  • күмәнді күдікті операцияларды анықтау кезінде интернет-банкті тежеу;
  • операцияларды орындаудан бас тарту;
  • клиенттермен іскери қатынастарды тоқтату.

Тәуекелдіктерді қалай болдырмау керек?

Кейде бұзушылықтың себебі заңнаманың барлық ерекшеліктерін білмеу болады. Ал кейде, мәселе серіктесті дұрыс таңдамаудан да пайда болады. Сіздің бизнесіңізді тәуекелдіктерден сақтап қалу үшін, біз бірнеше кеңес дайындадық.

№1 кеңес: серіктесті шарт жасасудың және төлемдерді жүргізудің алдында тексеріңіз

№1 кеңес: серіктесті шарт жасасудың және төлемдерді жүргізудің алдында тексеріңіз

Жаңа контрагенттермен шартқа қол қойғанға дейін олардың іскери беделін және мемлектетік органдардың тізімінде болуын тексеріңіз. Көптеген пайдалы ақпараттар ашық қол жетімді және арнайы тіркеуді талап етпейді:

Жалған кәсіпкерлік әрекеттерді орындаған, салық төлеушілердің тізімі

Кедей борышқорлардың тізімі/Банкроттардың тізімі

Мемлекеттік сатылымдарға жосықсыз қатысушылардың тізімі

Салық төлеушілер туралы ақпарат – 150 АЕК аса салық берешегі бар ЗТ немесе 10 АЕК аса салық берешегі бар, олар пайда болған күннен бастап 4 айдың ішінде өтемеген ЖК, жеке нотариустар, жеке сот орындаушылары, адвокаттар, кәсіби медиаторлар тізімі

Пайда болған күннен бастап 6 айдың ішінде өтемеген кеден төлемдері, салық және төлемақы өсімі бойынша берешектері бар салық төлеушілердің тізімі

Лаңкестікті және экстремизмді қаржыландырумен байланысты ұйымдардың және тұлғалардың тізімі

Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігінің іздеуіндегі қылмыскерлер тізімі

Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігінің хабарсыз кеткендерді іздеуі тізімі

ҚР БП Құқықтық статистика және арнайы тіркеу жөніндегі комитеттің қызмыскерлерді, борышқорларды, хабарсыз кеткендерді іздеуі тізімі

ҚР БП Құқықтық статистика және арнайы тіркеу жөніндегі комитеттің алимент төлемеушілерді іздеуі тізімі

ҚР Қаржы министрлігі Мемлекеттік кірістер комитетінің іздеуі тізімі

№2 кеңес: көп қолма-қол ақша алмаңыз

№2 кеңес: көп қолма-қол ақша алмаңыз

Алдымен, заңды тұлғалардың арасындағы бір шарттың шегінде қолма-қол есеп-айырысудың ақырғы мөлшері 1 000 АЕК аспауы тиіс екендігінен бастайық, ол 2017 жылы 2 269 000 теңгені құрайды. Көрсетілген сомадан асатын мәміле бойынша заңды тұлғалардың арасындағы төлемдер қолма-қол ақшасыз тәртіппен ғана орындалады («Төлемдер және төлем жүйелері туралы» Заңның 25 б. 9 т.).

Сондай-ақ, банктер қолма-қол ақшаны алу бойынша операцияларды бақылауға міндетті. Егер шот бойынша ірі сомалар алынса, банк клиенттен осындай алымның мақсатын және себебін сұрайды.

Салдары қандай болуы мүмкін?

Егер банктің сұрауы бойынша сіз алынған қолма-қол ақшаны жұмсау жөнінде құжаттарды бере алмасаңыз, банк интернет-банкті тежеуге, операцияны орындаудан бас тартуға немесе іскери қарым-қатынасты тоқтатуға құқылы.

Тәуекелдіктерді қалай болдырмау керек?

  1. Жеткізушілермен барлық есептерді қолма-қол ақшасыз үлгімен аударуға тырысыңыз. Бұл сенімді және қауіпсіз. Егер сіздің контрагентіңіз қолма-қол ақшамен төлеуді талап етсе, есіңізде болсын – бұл мәміле сіздің бизнесіңіз үшін жоғарғы тәуекелділігі бар: контрагент шарт бойынша талаптарды орындамауы мүмкін, және оны жауапкершілікке тарту қиынырақ болады. Сіздің контрагентіңіз салықтардан үнемдей алады, ал сіз реттеуші органдардың және банктің тарапынан ірі қолма-қол ақшаны алу және төлеу туралы сұрақтар аласыз.
  2. Жалақы ақысын төлеу үшін банктегі жалақы жобасын пайдаланыңыз. Бұл қолма-қол ақшамен төлегенге қарағанда, жылдам және қауіпсіз. Сондай-ақ, жалақы жобасы есеп-айырысу шотынан қолма-қол ақшаны алғанға қарағанда, арзанырақ болады, ал қызметкерлер банктен жеңілдетілген ұсыныстар алады.
  3. Іссапарлық шығындарды және үлкен емес шаруашылық төлемдерді бизнестің корпоративтік картасы арқылы орындауға болады. Бұл бухгалтерге осындай операцияларды тіркеуді жеңілдетеді және сіздің «қолма-қол ақшаға айналдыру» шығындарыңызды азайтады.

Егер сіздің бизнесіңізде қолма-қол ақшаны алмау мүмкін болмаса, барлық қажетті құжаттарды дұрыс ресімдеңіз, оларды банктің талабы бойынша беруге дайын болыңыз, алудың мақсаттарын дұрыс көрсетіңіз және қолма-қол ақша алатын банктің өзінде шаруашылық операцияларды жүргізіңіз.

№3 кеңес: интернет-банкте жұмыс істеген кезде ақпараттық қауіпсіздіктің ережелерін сақтаңыз

№3 кеңес: интернет-банкте жұмыс істеген кезде ақпараттық қауіпсіздіктің ережелерін сақтаңыз

Қазір көптеген операциялар интернет арқылы жүргізіледі. Бұл алаяқтарды тартады. Сондықтан электронды алаяқтықтың тәуекелдігі аса жоғары жерде қауіпсіздіктің қарапайым шараларын сақтау маңызды.

Тәуекелдіктер неде?

Қазір төлемдерді компьютерден, планшеттен және смартфоннан орындау мүмкін болғандықтан, алаяқтардың мақсаты вирустық бағдарламалық қамсыздандырудың көмегімен Сіздің интернет-банкіңізден немесе ұялы банкіңізден деректерді алу болады.

Ал егер Сіздің бухгалтеріңіз бірнеше компаниялардың ісін жүргізсе, онда бір компьютерде бірнеше компаниялардың шоттарына қол жеткізу үшін деректер сақталады. Мұндай компьютерден деректерді алу алаяқтарға ерекше қызық.

Салдары қандай болуы мүмкін?

Әдетте алаяқтар екі сценарийдің бірімен әрекет етеді:

  1. Вирус интернет-банкке кіру үшін деректерді санайды. Одан кейін қаскүнемдер төлем тапсырыстарын жасайды және оларды банкке Сіздің атыңыздан жібереді.
  2. Вирус Сіз жасаған төлемдегі кейбір деректемелерді ауыстырады, мысалы, ЖСН және шот нөмірін, төлемді алушының атауын өзгертусіз қалдырады.

Қаскүнемдер әр түрлі тәсілдермен құпия деректерде алуға тырысуы мүмкін. Мысалы, банктің қауіпсіздік қызметінің жұмысшысы ретінде қоңырау шалуға, немесе жасанды хат жазуға немесе банктен хабарлама жіберуге және жеке деректерді хабарлауды сұрауы мүмкін.

Барлық осы жағдайларда ақша жеке тұлғалардың шоттарына, не бір күндік фирмалардың шоттарына кетеді және ең қысқа мерзімде қолма-қол ақшамен алынады. Одан кейін шоттың иесін табу іс жүзінде мүмкін емес.

Тәуекелдіктерді қалай болдырмау керек?

Техникадағы қауіпсіздік:

  1. Сіз интернетке шығатын барлық құрылғыларда міндетті түрде антивирус орнатыңыз және жиі жаңартып тұрыңыз.
  2. Интернет-банкке арналған компьютерде интернетке және поштаға қол жетімділікті шектеңіз (ең дұрыс нұсқасы – интернет-банкте жұмыс істеу үшін жеке компьютердің болуы).
  3. Антивирустық бағдарламада беймәлім мекенжайдан келген пошта хабарламаларын тексеруді және тежеуді орнатыңыз.
  4. Әрбір интернет-банктің қауіпсіздік жөнінде нұсқаулығы бар – соны оқыңыз және браузердегі жұмысты және басқа бағдарламаларды оның талаптарына сәйкес күйге келтіріңіз.

Интернет-банкті пайдаланудағы қауіпсіздік:

  1. Интернет-банктің логині мен паролін Сіз ғана білуіңіз керек. Ешкімге құпия деректерді хабарламаңыз: сіздің банктен SMS-хабарламамен алатын, банктік онлайн-сервистерге, карта нөмірлеріне, CVV (картаның арғы жағындағы үш санды код) және растау кодтарына қол жеткізу логині мен парольдері.
  2. Егер сіз төлемдерді жіберуді бухгалтерге сенсеңіз, онда төлемдерді растау ережелерін екі қол қоюмен орнатыңыз және төлемдерді ұялы банк арқылы растаңыз.
  3. Егер Сізге қоңырау шалып, жеке деректеріңізді айтуды сұраса, ешқандай ақпаратты айтпау арқылы сөйлесуді үзу керек және банкке (alfabank.kz сайтындағы немесе Сіздің банктік картаңыздың кері жағындағы телефон бойынша) немесе Өзіңіздің жеке менеджеріңізге қайта қоңырау шалуыңыз қажет.
  4. Егер сіз сим-картаны қайта шығару туралы хабарлама алсаңыз, ал Сіз оны жасамасаңыз, тез арада банкке қоңырау шалып, шотты және картаны, жағдайды анықтағанша, тежеп тастаңыз. Бұл шоттағы Сіздің ақшаңызды сақтауға көмектеседі.
  5. Төлемдерді растау үшін электронды кілтті пайдаланған кезде, оны төлемді растаған кезде ғана қосыңыз және басқаларға қол жетімсіз жерде сақтаңыз. Төлемді растаған кезде, Сіздің алушыңыздың шот нөмірін тексеріңіз.
  6. Егер санкцияланбаған шегерімді анықтаған болсаңыз, тез арада банкке және құқық қорғаушы органдарға ақша қаражаттарын өндіріп алу үшін өтініш білдіріңіз. Неғұрлым тезірек Сіз оны жасасаңыз, соғұрлым ақшаны қайтару мүмкіндігі болады!

Егер Сізде банктік сайттың түпнұсқалығына не Сізге электронды пошта арқылы келген, банктің сұрауларына күмәніңіз пайда болса, банктің колл-орталығына дереу хабарласыңыз.

№4 кеңес: жеке тұлғалармен есеп-айырысуды дұрыс ресімдеңіз

№4 кеңес: жеке тұлғалармен есеп-айырысуды дұрыс ресімдеңіз

Қызметтері үшін жеке тұлғаға ақы төлейтін ұйымдар (немесе ЖК) салық агенті болып табылады. Сондықтан компания жеке тұлғаның табыстарынан бюджетке жеке кіріс салығын есептеуі, ұстап қалуы және төлеуі тиіс.

Назар аударыңыз: егер жеке тұлғамен жасалған шартта сіз оның өзі табыстарынан ЖКС төлеуі тиіс екендігін көрсетсеңіз, онда бұл талап тым аз болып танылады. Яғни, салық ұстау және төлеу бойынша міндеттемені сізден алып тастайды.

Салдары қандай болуы мүмкін?

Егер ЖКС ұйым есептемесе, ұстамаса және төлемесе, салық ұйымы ұсталмаған салық сомасын өндіріп алудан басқа компанияға есептелмеген салықтан 20% мөлшерде айыппұл салуы және төлемақы өсімін есептеуі мүмкін (Әкімшілік құқық бұзушылықтар туралы кодекстің 279 б. 1 т.).

Тәуекелдіктерді қалай болдырмау керек?

  1. Қызмет көрсету немесе жұмыстарды орындау, немесе бір нәрсені алу бойынша жеке тұлғамен міндетті түрде шарт жасасыңыз.
  2. Егер сізге жеке тұлға қызмет көрсеткен болса, сіз салық агенті боласыз. Есіңізде болсын, сыйақы төлеу кезінде сіз ЖКС ұстап қалып, оны бюджетке төлеуіңіз қажет.
  3. Егер сіз жеке тұлғаның тауарларын/қызметтерін төлесеңіз, құжаттарды дұрыс рәсімдеңіз: қаражаттарды беру құжаттарында ақша алушының – жеке тұлғаның деректері көрсетілуі тиіс, оның ішінде оның жеке басын куәландырушы деректері.
  4. Егер сіз жеке тұлғадан қандай-болмасын мүлік алсаңыз, бұл операцияның салық салуға жататын кірістердің тізіміне кіретіндігін міндетті түрде тексеріңіз. Егер бұны растау үшін жеке тұлғадан құжаттар қажет болса, оларды сұраңыз да, өзіңіздің есебіңіз үшін көшірмесін шығарып алыңыз.
  5. Егер сіздің мәмілені ресімдеу жөнінде сұрағыңыз болса, тәжірибелі бухгалтерге жүгініңіз.
«Альфа-Банк» ЕБ АҚ пайдаланушыларға ыңғайлы болу үшін cookie (сайтты пайдалану туралы деректері бар файлдар) қолданады.
Оларды өңдеу шарттары мен ұстанымдарымен мұнда танысуға болады.
Сіз өз браузеріңізді күйге келтіруде cookie сақтауға тыйым сала аласыз.